Vragen en antwoorden over de ‘mestvergister’ op Laarberg

Het woord mestvergister in de titel staat niet voor niets tussen aanhalingstekens: de bioraffinaderij-installatie die op bedrijventerrein Laarberg in Groenlo zal worden gerealiseerd is namelijk geen normale mestvergister. In juli 2020 nam het bedrijf WSB Energy (dochter van Windvision) dit energieproject over van het Duitse bedrijf RMS. Momenteel worden de laatste vergunningen opnieuw rondgemaakt. Bij omwonenden van Laarberg zijn veel vragen ontstaan over de installatie en WSB Energy. Ook is er sprake geweest van veel onjuiste berichten. Daarom beantwoorden we hieronder alle vragen die wij – Laarberg en WSB Energy – tot nu toe hebben gehoord, zo duidelijk en concreet als we kunnen.

Wassili Diagos (NL) studeerde af aan de Universiteit van Amsterdam en Rotterdam. Hij is al jarenlang actief als investeringsexpert op het gebied van grote duurzame energie en telecom infrastructuurprojecten, waaronder de biomassacentrale in Moerdijk. Tevens zit hij vanaf 2013 als toezichthouder in de raad van Commissarissen van Windvision. Sinds juni 2019 is hij tevens actief adviseur van WSB Energy; het nieuwe bedrijfsonderdeel van Windvision dat onder andere de installatie in Groenlo en eenzelfde installatie in Venlo realiseert. Hij vertelt:

“Windvision is een Nederlands-Belgische onderneming die bestaat sinds 1992. Het werd opgericht door Jaap Jan Verweda (NL) en Johan Vos (BE), beide bekende pioniers op het vlak van windenergie. Later sloten zich daar onder andere Leon Vankan (financieel expert) en Barjonk (Kapitaalinvesteerder). Nu werken er zo’n zestig professionals en zijn we betrokken bij duurzame windenergieprojecten in België, Frankrijk, Spanje, Italië, Servië en Noord-Afrika.

Groene energie uit wind, zon en biomassa
De meeste mensen zijn het erover eens dat we ons enorme energieverbruik op deze aarde, duurzaam moeten maken. Helaas is het ook zo dat – met name in Nederland – de plaatsing van windmolens lastig van de grond komt door procedures van omwonenden die bang zijn voor de effecten op hun omgeving. Daarom heeft Windvision het soort projecten dat zij realiseert uitgebreid met biomassa- en zonne-energie. Vandaar de oprichting van WSB Energy: Wind, Solar & Biomassa Energie.”

Wassili legt uit:
“Windvision is een projectontwikkelaar en investeerder. Net zoals in bijvoorbeeld de bouw, houdt dat in dat wij bij een nieuw project samenwerkende partijen en andere investeerders hebben om dat mee te realiseren. Voor elk project in binnen- en buitenland zetten we één of meerdere nieuwe vennootschappen per project op met daarin al die partners, zodat alles rechtsgeldig goed is geregeld. Daardoor kan het voorkomen dat een vennootschap in het buitenland wordt gevestigd. Dat lijkt voor buitenstaanders misschien vreemd, maar in de projectontwikkeling is dit vrij gewoon.”

Een mestvergister; zo wordt de installatie die in Groenlo gebouwd gaat worden, ook wel genoemd. Dat klopt alleen niet helemaal. In een klassieke mestvergister wordt mest vergist tot (onder andere) groen biogas. Maar de installatie die op Laarberg wordt gebouwd, werkt veel uitgebreider. Geert Timmermans, de technisch ingenieur die bij WSB Energy verantwoordelijk is voor de technische kant van alle biogasinstallaties, legt uit:

Op Laarberg geen ‘klassieke’ mestvergister
“In een klassieke mestvergister, wordt mest – soms gemengd met groen afval – vergist tot biogas en verkrijgt men een restproduct: digestaat. Het biogas wordt vervolgens gebruikt als de brandstof voor een krachtmotor die elektriciteit opwekt. Het eerste probleem is dat biogas in die vorm nog voor zo’n 35-40 % uit CO2 bestaat, dat bij de verbranding in de lucht komt. Daarnaast ontstaat er bij de verbranding NOx, een combinatie van stikstof en zuurstof. CO2 is een broeikasgas dat bijdraagt tot de globale opwarming van de aarde en NOx draagt bij aan het stikstofprobleem waardoor de fauna en flora verarmt.
Het tweede probleem met een normale mestvergister is het digestaat. Dit restproduct bestaat voor zo’n 90 % uit vuil water en zo’n 10 % uit wat wij dikke fractie noemen, Het vuile water heeft een hoog nitraat- en (beperkt) fosfaatgehalte. Dat zijn stoffen die zich door intensieve bemesting in de grond en het oppervlaktewater hebben opgehoopt, wat leidt tot algengroei en afname van biodiversiteit. Maar die dikke fractie wordt vaak wel verkocht en gebruikt als bemester.

Opnieuw bruikbare en natuurlijke stoffen
Voor de installatie die wij op Laarberg bouwen, was ons doel om GEEN afvalproducten over te houden, alleen maar nieuwe bruikbare grondstoffen en natuurlijke, onschadelijke stoffen. Onze bioraffinaderij-installatie zet de aangevoerde mest om in hoogwaardige producten; namelijk biomethaan als vervanger van aardgas, vloeibaar CO2, ammoniumsulfaat, organische meststof of energiepellets en gezuiverd water. ”
Hoe dat werkt, lees je bij de vraag: Wat is het verschil tussen een mestvergister en de bioraffinaderij-installatie op Laarberg en in Venlo?

Geert legt uit wat het grote verschil is tussen een reguliere mestvergister en de installatie die hij en zijn collega’s van WSB Energy op Laarberg gaan bouwen.

Geen verbranding, maar levering van groen gas
“Er zijn twee grote verschillen. Na het vergisten van de mest – en in het geval van Laarberg ook bermgras – ontstaan altijd biogas en digestaat. Maar in onze bioraffinaderij-installatie wordt het biogas NIET in een krachtmotor verbrand om elektriciteit op te wekken. Het biogas wordt gescheiden en bewerkt, tot vloeibaar CO2 en biomethaan.
Vloeibaar CO2 is geen schadelijk afvalproduct, maar een gewild product dat gebruikt wordt in onder andere de bloementeelt en brouwerijen. En het biomethaan; daar is het eigenlijk allemaal om te doen. Dat is een groen gas, dat aardgas uit bijvoorbeeld Rusland of Groningen vervangt. We hebben in Nederland heel veel mest én een grote vraag naar aardgas. Dat maakt biomethaan een ontzettend gewild en milieuvriendelijke oplossing, die bovendien onze afhankelijkheid van Rusland kan beperken. Wij zetten dat gas op het Nederlandse gasleidingen netwerk.

Uitbreiding biogasinstallatie met verwerkingsproces digestaat
De biogas-installatie op Laarberg vormt het hoofdonderdeel van een totaalproces. Ons doel was geen restproducten over te houden, geen afval te produceren. Daarom hebben we de bioraffinaderij-installatie uitgebreid met processen om het digestaat te verwerken tot grondstoffen en natuurlijke producten. Dat is het tweede grote verschil met een normale mestvergister.

Vuil water wordt schoon water
We scheiden het digestaat in vuil water en zwarte fractie (het niet-vergiste gedeelte van de mest). Het water doorloopt allerlei stappen. We halen onder meer het ammoniumsulfaat uit het water en filteren via een bekend waterfilteringssysteem, ‘omgekeerde osmose’, alle schadelijke stoffen uit het water. Daarbij hergebruiken we ook de warmte die vrijkomt in het gehele proces. Nadat het water afgekoeld is wordt het veilig in de nabijgelegen beek losgelaten. De kwaliteit van het water wordt gecontroleerd en staat onder toezicht van het Waterschap.
Lees hierover meer bij de vraag over de vergunningen.

Dikke fractie wordt groene brandstof
Dan rest nog de dikke fractie; het gedeelte van de mest en het bermgras dat niet is vergist. Deze vaste massa drogen we heel ver uit, waarna we er een organische meststof of energiepellets van persen, vergelijkbaar met houtpellets. Deze zijn een waardige vervanger van steenkool, geschikt voor verbranding in elektriciteitscentrales. Daarmee komen de fosfaten niet in het oppervlaktewater én hoeven we geen fossiele steenkool te verbranden, maar iets waar we heel veel van hebben: mest.”
Agentschap NL (ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie) deed al eerder onderzoek naar dit groene alternatief voor steenkool. Lees het hier.

Geert legt uit waarom WSB Energy, Laarberg en alle partners in het project zo graag deze installatie willen bouwen.

“De vee- en landbouwindustrie is een belangrijke veroorzaker van het broeikasgas methaan waardoor de aarde opwarmt. Methaangas, het gas dat uit mest in de lucht ontsnapt, is twintig keer belastender voor de ozonlaag dan CO2. In Nederland hebben we een flinke vee-industrie, voor de productie én export van vlees, kaas, zuivel en zelfs mest. Terwijl de discussie over het verkleinen van de bio-industrie gaande is, kunnen we de landbouw en veeteelt ondersteunen met de reductie van de uitstoot van broeikasgassen en van nitraten/ammoniak.

Broeikasgassen worden grondstoffen
Met het soort bioraffinaderij-installaties zoals we in Venlo en op Laarberg bouwen, kunnen we de hoeveelheden broeikasgas relatief snel omlaag brengen én waardevolle grondstoffen produceren uit mest.

Met één installatie produceren we jaarlijks:

  • 30 miljoen kubieke meter aan groen biomethaan (Genoeg voor ca. 23.600 Nederlandse huishoudens per jaar)
  • 38.000 ton vloeibaar CO2 voor bloementeelt en brouwerijen
  • 75.000 ton organische meststof (vervanger van kunstmest) of energiepellets voor het opwekken van elektriciteit zonder fossiele brandstof. (Deze pellets leveren in een kolencentrale zo’n 100.000 MWh groene stroom op)

Eén installatie verlaagt de hoeveelheid aan gassen die bijdragen aan de opwarming van de aarde jaarlijks met:

  • 30 miljoen m3 aardgas,
  • 38.000 ton CO2
  • plus de reductie van brandstof door transportbesparing op mestexport

Géén afval, alle energie hergebruikt
Deze combinatie van biogas-, afvalwater- én zwarte fractie-installatie is uniek. Het hergebruik van alle materialen én de energie en warmte is maximaal. Elk ‘probleem’ heeft in deze installatie een oplossing: we produceren geen afval.

Twee nadelen
Enige nadelen zijn: het gebruik van aardgas om de dikke fractie te drogen, en het transport om de mest bij de installatie te krijgen. Voorlopig is het nog niet mogelijk om die vrachtwagens bijvoorbeeld elektrisch te laten rijden. De los-bewegingen in de aankomsthal hebben we al wel elektrisch weten te maken.
Wat betreft het drogen; uiteraard willen we dat graag met ons eigen energiepellets doen, maar dat ligt qua vergunning helaas ingewikkeld.

Wat betreft de processen die plaatsvinden ín het installatiegebouw kan Geert heel duidelijk zijn:

Alle lucht uit installaties schoon gefilterd
“Wij kunnen feitelijk aantonen dat we met onze gesloten luchtcircuits, luchtfilters en -behandelingen straks 99,5% van alle NOX en ammoniak en 99% van alle CO2 afvangen. De 0,5-1 % die wel in de lucht komt, stelt de uitstoot van deze installatie gelijk aan – zo niet lager – dan de andere bedrijven op Laarberg. Dat betekent dat de installatie geen merkbare invloed zal hebben op de luchtkwaliteit van de omwonenden van Laarberg.

Wel aanvoer door vrachtwagens
Een ander feit is wel dat we 600.000 ton aan mest en bermgras op jaarbasis gaan verwerken. Dat moet wel naar Laarberg worden gereden. Dat zijn 27.000 vrachtwagens op jaarbasis.”
Joost Okkema, directeur van gebiedsonderneming Laarberg verduidelijkt: “Die vrachtwagens rijden niet ‘s nachts om geluidsoverlast te voorkomen. Bovendien heeft Laarberg een geluidscontour om het terrein. Belangrijk om te begrijpen is dat we hier praten over vijf á zes vrachtwagens per uur. Dat is vele malen minder dan een normaal distributiecentrum of een sorteercentrum van Post NL.”

Veel omwonenden, maar ook bedrijven op Laarberg, maken zich zorgen over stankoverlast. Begrijpelijk, maar de geur zal minimaal zijn. Dat wil echt zeggen: amper merkbaar. Geert geeft inzicht in de stappen die de mest doorloopt van de vrachtwagen tot het eindproduct:

Geur afgevangen in installatiegebouw
“De vloeibare mest die wordt gebracht, wordt in een gesloten circuit in tanks gelost. De vaste mest wordt gelost in een hal met een volledig gesloten luchtcircuit. De ammoniak (wat de mestlucht veroorzaakt) wordt volledig afgezogen en afgescheiden. De lucht wordt ‘gewassen’ en gaat door meerdere luchtfilters voordat deze buiten wordt losgelaten. Ook alle volgende behandelingen van de mest vinden plaats in ruimtes met gesloten luchtcircuits en meerdere luchtbehandelingen en filters.

Het drogen van de dikke fractie vindt zelfs plaats in een gesloten luchtcircuit met onderdruk. De afgassen wordt gewassen om alle stof- en geurdeeltjes af te vangen. De minimale geur die omwonenden zouden kunnen ruiken is van de vrachtwagens die de mest vervoeren. Maar ook dat vervoer gebeurt onder strenge voorwaarden van het Rijk.”

De bioraffinaderij-installatie is GEGARANDEERD veilig, zal voldoen aan de strengste veiligheidseisen en kan niet ontploffen, vertelt Geert.

“Omdat biogas nu eenmaal een brandbare stof is, moeten grote professionele installaties als deze aan de strengste veiligheidseisen voldoen. We hebben allereerst gekozen voor meerdere vergisters, met elk een beperkt volume aan gasopslag. Dat gas wordt in een gesloten circuit, zonder dat dat maar een zuchtje zuurstof bij kan, vergist. Zuurstof is namelijk funest voor het vergistingsproces. En juist zuurstof is een voorwaarde voor brand.
Ook het toevoegen van het biomethaan aan het gasleidingnetwerk gebeurt veilig en onder de strengste veiligheidseisen. Bovendien komt nergens in het proces komt hoge druk voor, iets wat nog wel eens wordt gedacht. Slechts enkele millibar boven onze normale atmosferische druk. De brandveiligheid is absoluut, en van ontploffingsgevaar is geen sprake.”

Geert legt dit graag uit:

“Helaas heeft de rechtbank de eerder verleende Wabo-vergunning ingetrokken – op initiatief van een kleine groep omwonenden. Ze oordeelde dat het afvalwater en de massa- en energiebalans* nog niet goed genoeg waren onderzocht. WSB Energy heeft de gevraagde rapporten bij deskundigen laten opmaken. Sindsdien ben ik persoonlijk heel druk met het verzamelen van aanvullende data, die WSB Energy sowieso had gedaan in een iets later stadium. Nu loopt een project dat serieuze voordelen heeft voor ons milieu, onnodige vertraging op.

(*De massa- en energiebalans wil zeggen: wat gaat erin, en wat komt eruit, aan zowel materie als energie. We praten hier dus over onder meer energieverbruik vs. energieopbrengst, of alle restwarmte wel wordt gebruikt, of alle afval weer grondstoffen worden, hoe de milieuwinst opweegt tegen eventuele lasten voor het milieu, etc. red.)

Stalen onderzocht
Geert vervolgt: “In juli 2020 heeft WSB Energy deze projecten officieel overgenomen, maar we zijn al in detail betrokken sinds september 2019. Sindsdien hebben we alle gegevens in detail beoordeeld en hebben we aanvullend onderzoek laten doen. Nergens ter wereld bevindt zich deze combinatie van deelinstallaties, dus moeten we van de verschillende onderdelen die elders wel bestaan, gegevens verzamelen.

Het hart van de geplande bioraffinaderij-installatie bevindt zich onder andere ook in twee Noord-Hollandse biogasinstallaties. In juni en juli 2020 hebben we deze locaties bezocht met het waterschap. We hebben daar stalen van het digestaat laten nemen. In Frankrijk is een installatie operationeel voor de reiniging van het vuil water. Daar hebben we opnieuw stalen laten nemen van het gereinigde water. Het Waterschap wilde deze stalen laten onderzoeken door de Universiteit van Wageningen, maar die hadden een wachtlijst van een jaar. Daarom hebben wij de stalen laten onderzoeken door SGS, een van de grootste en betrouwbaarste laboratoria ter wereld. Eind 2020 hebben we van de experts van het Waterschap nog enkele opmerkingen ontvangen die nu opgelost worden.

Ontwerp uitgebreid onderzocht: belangen te groot
Ter verduidelijking: met deze onderzoeken zijn we al begonnen vóórdat de rechtbank de vergunning introk. Dit zijn namelijk gegevens die wij als bedrijf uit eigen hand willen onderzoeken als wij een project overnemen. Er mogen geen fouten in het ontwerp zitten: de belangen zijn veel te hoog. Alle feiten en effecten moet onberispelijk en duidelijk zijn voor minstens de komende tien jaar.

Bioraffinaderij-installatie niet schadelijk voor omgeving
Voor mensen die sceptisch of angstig zijn, is het belangrijk te beseffen dat WSB Energy alleen gebaat is bij een project dat op geen enkele manier schadelijk is voor het milieu of voor uw leefomgeving. Als dat namelijk wél zo blijkt te zijn, loopt ons bedrijf enorme reputatieschade op, trekken investeerders en overheden zich terug en kunnen wij sluiten. Wij investeren niet al dat geld en onze tijd in slechte zaken; dat gaat onherroepelijk fout!”

Geert bekent: “Als ik eerlijk ben, doet het gegooi met modder van een heel kleine groep omwonenden naar onze techniek, kennis en motieven, best zeer. Maar: het is onze plicht om te luisteren naar zorgen en duidelijke antwoorden te geven op alle vragen die er leven. En dat doe ik met plezier.”

Dé vraag die in Nederland altijd opdoemt als het gaat om groene energieprojecten. Iedereen wil groene stroom, maar niemand wil een windmolenpark – of in dit geval een bioraffinaderij-installatie – in zijn woonomgeving. Joost Okkema, directeur van Gebiedsonderneming Laarberg, geeft duidelijk antwoord op de vraag: Waarom op Laarberg?

Laarberg specifiek hiervoor veilig ingericht
“Laarberg is gemáákt voor dit soort projecten! Ik begrijp absoluut de zorgen van omwonenden, maar Laarberg is zo ontworpen dat juist bedrijven die van afval bruikbare grondstoffen maken, dat hier veilig en verantwoord kunnen doen. Het bedrijventerrein is er speciaal voor ontworpen, aan alle voorwaarden wordt op dit terrein voldaan. We hebben grote geluids- en luchtcontouren om het bedrijventerrein heen, strenge voorwaarden en controles wat betreft grond en grondwater, en veel begroeiing die helpt geluid en eventuele CO2 te reduceren.

Veel bedrijven op Laarberg zorgen dat afvalstoffen – zoals auto’s of mest – op een innovatieve een tweede leven krijgen. Dat doen ze op zo’n manier doen dat de natuur erbij gebaat is én onze leefomgeving in Groenlo er niet op achteruit gaat. Het toezicht daarop en de regelgeving is heel streng. Samen met de gemeente helpen wij deze bedrijven te voldoen aan al die regelgeving. Laarberg wil immers ook garant staan voor een veilige omgeving.”

Zowel WSB Energy als Laarberg vinden dat de omgeving van Laarberg recht heeft op goede informatie, gebaseerd op feiten, eerlijk over voor- en nadelen, gestaafd door cijfers.

De cijfers en analyses die nu allemaal worden ingediend bij de provincie zijn voor iedereen op te vragen en openbaar inzichtelijk.

Bovendien wil WSB Energy graag iedereen die – na het lezen van bovenstaande antwoorden – nog vragen heeft over de bioraffinaderij-installatie, uitnodigen deze te stellen door een email te sturen naar bioraffinaderij.laarberg@wsbenergy.eu.

Wassili Diagos: “We zullen ons uiterste best doen vragen zo snel mogelijk te beantwoorden, maar het kan wel vijf dagen duren voordat u een antwoord heeft. We hebben nog geen communicatieafdeling …” Vragen kunt u ook mailen naar info@laarberg.nl.

Veelvoorkomende vragen zullen we voor u verzamelen en over een tijdje op de website van Laarberg én WSB Energy publiceren.

Ten slotte bent u van harte uitgenodigd om te komen kijken zodra WSB Energy is begonnen met de bouw en er iets te zien valt. Geert: “Ik leid de mensen met alle liefde rond om hen te vertellen waar we mee bezig zijn. Wij delen graag onze kennis en zijn trots op wat we doen.”

Deel dit op social media!

Meer nieuws

Lees meer

Joost Okkema – Directeur

Neem contact op

Heeft u vragen? Laat het ons weten: wij nemen graag contact met u op.